Cijene benzina i dizela u Evropskoj uniji ove sedmice dosegle su najviše nivoe otkako se ova statistika prati, odnosno posljednjih više od dvadeset godina. Prema podacima Evropske komisije, punjenje spremnika od 50 litara benzinom trenutno košta oko 103 eura, dok je za istu količinu dizela potrebno izdvojiti oko 108 eura.
Analitičari Evropske centralne banke (ECB) upozoravaju da bi cijene mogle ostati visoke i u narednim sedmicama, jer se očekuje da će rafinerijske marže na dizel, odnosno troškovi prerade sirove nafte u gorivo, svoj vrhunac dosegnuti tek u oktobru.
Rekordni podaci od 2005. godine
Prema posljednjim raspoloživim brojkama, litar benzina je 14. septembra u prosjeku koštao 2,063 eura, dok je cijena dizela iznosila 2,159 eura po litri. Obje vrijednosti predstavljaju najviše zabilježene nivoe otkako Evropska komisija prati ove podatke, odnosno od 2005. godine.
Prethodni rekord za benzin zabilježen je 2022. godine, dok se dizel posljednji put približio sadašnjoj cijeni u aprilu ove godine. Podaci su objavljeni u sedmičnom biltenu Evropske komisije o tržištu nafte i uključuju sve poreze.
Razlike među zemljama članicama i dalje su izražene. Najjeftiniji benzin trenutno se prodaje na Malti, po cijeni od 1,34 eura po litri, dok je najskuplji u Danskoj, gdje litar košta 2,56 eura. Kada je riječ o dizelu, cijene se kreću od 1,21 euro na Malti do 2,51 euro po litri u Finskoj.
Uzroci rasta cijena vezani za Bliski istok
Maloprodajne cijene goriva naglo su porasle nakon izbijanja sukoba na Bliskom istoku, što je dodatno pojačalo inflatorne pritiske u evrozoni. Prema podacima ECB-a, inflacija cijena energije u avgustu je porasla na 14,3 posto, u odnosu na 10,3 posto zabilježenih u julu.
Cijene sirove nafte rastu već mjesecima, nakon što je krajem februara izbio rat s Iranom koji je poremetio energetske tokove kroz Hormuški tjesnac. Referentna cijena nafte Brent premašila je na vrhuncu sukoba 126 dolara po barelu, dok se jučer trgovala po cijeni iznad 104 dolara za isporuke narednog mjeseca. Za poređenje, prije početka rata cijena je iznosila oko 72 dolara po barelu.
Evropska opskrba sirovom naftom mogla bi biti dodatno ugrožena, nakon što je kompanija Saudi Aramco obavijestila najmanje dvije evropske rafinerije da u oktobru neće dobiti naftu prema dugoročnim ugovorima, zbog napada na ključni saudijski naftovod prema Crvenom moru.
Ova nova informacija dodatno je zabrinula tržišne analitičare, koji upozoravaju da bi eventualni prekid isporuka mogao produžiti period visokih cijena goriva za potrošače u cijeloj Evropskoj uniji.
