Arhiv Hercegovačko-neretvanskog kantona, u saradnji sa Fakultetom humanističkih nauka Univerziteta "Džemal Bijedić", organizovao je u Centru za kulturu u Mostaru naučni skup i izložbu pod nazivom "Obrazovanje ženske djece u Hercegovini". Događaj je po prvi put na naučni način obradio tešku i dugu borbu djevojčica i žena iz ovog kraja da steknu pravo na obrazovanje i ravnopravno učešće u društvenom životu.
Na skupu je učestvovalo devet stručnjaka, naučnika, univerzitetskih profesora, istoričara, pedagoga i istraživača. Direktor Arhiva, Amir Kadribegović, istakao je da je riječ o prvom okupljanju u Mostaru koje na ovakav način, kroz naučni skup i arhivsku izložbu, obrađuje ovu temu.
"Pravo na obrazovanje nije i ne smije biti privilegija pojedinaca, već treba biti temeljna društvena vrijednost i jedan od ključnih faktora razvoja", poručio je Kadribegović.
Žene koje su kreirale nauku i obrazovanje
Dekan Fakulteta humanističkih nauka, dr. sc. Edim Šator, govorio je o putu koji su žene prošle tokom 20. vijeka, od onih koje su primale znanje do onih koje su same postale kreatorice nauke i upravljale naučnim institucijama. Posebno je istakao doprinos profesorica Dženane Buturović i Zlate Grebo.
- Dženana Buturović ostavila je značajan opus u proučavanju književnosti
- Zlata Grebo bila je prva dekanesa Fakulteta političkih nauka i pionirka u proučavanju položaja žene u društvu
- Vera Štajder, matematičarka, učestvovala je u osnivanju Univerziteta u Sarajevu
- Razija Lagumdžija bila je osnivačica i prva dekanesa Akademije scenskih umjetnosti u Sarajevu
Šator je naglasio da su žene, i nakon Drugog svjetskog rata kada su dobile veće mogućnosti za studiranje, teže dolazile do uspjeha u odnosu na muške kolege, te da danas malo znamo o mnogim izuzetno uspješnim naučnicama sa ovih prostora.
Obrazovanje žena kroz historiju Bosne i Hercegovine
Jasmin Branković, pomoćnik federalne ministrice za visoko obrazovanje, predstavio je poređenje obrazovanja žena u Evropi i na našim prostorima do 1918. godine. Naveo je da do kraja 19. vijeka nije bilo velikih razlika između domaćeg i evropskog pristupa obrazovanju djevojčica, jer su tadašnji intelektualni krugovi smatrali da žena treba biti obrazovana samo dovoljno da vodi domaćinstvo i brine o porodici.
Ministar obrazovanja, nauke, kulture i sporta Hercegovačko-neretvanskog kantona, prof. dr. Adnan Velagić, podsjetio je da je dolazak Austro-Ugarske monarhije donio novine u obrazovni sistem, iako je zadržan i paralelni sistem vjerskih škola. Prema njegovim riječima, otpor školovanju djevojčica u državnim školama bio je posebno izražen među muslimanskim stanovništvom, što je imalo dugoročne posljedice na mogućnost daljnjeg obrazovanja i zapošljavanja žena.
Izložba postavljena povodom skupa hronološki prikazuje razvoj obrazovanja i društvenog položaja hercegovačkih djevojčica tokom 20. vijeka, od izgradnje školskih objekata do promjena nastalih nakon Drugog svjetskog rata. Pokrovitelji skupa i izložbe su Federalno ministarstvo obrazovanja i nauke te Ministarstvo obrazovanja, nauke, kulture i sporta Hercegovačko-neretvanskog kantona.
