Evropska unija jasno je poručila da neće pregovarati s entitetima u Bosni i Hercegovini, već isključivo s državnim institucijama koje treba da budu jedinstvena adresa za komunikaciju o svih šest klastera, odnosno 35 poglavlja pregovaračkog procesa. Iako Brisel uvažava pravo sva tri konstitutivna naroda da budu zastupljena u tim institucijama, poput modela po kojem funkcioniše Vijeće ministara, ključno je da se sa te adrese šalje jedinstven stav države.
Upravo zbog toga izjave predstavnika Republike Srpske o navodnoj podršci evropskom putu, uz istovremeno odbijanje bilo kakve promjene položaja entiteta definisanog Dejtonskim sporazumom, djeluju neuvjerljivo. Iza naizgled bezazlenih izjava krije se godinama prisutna blokada uspostave državnih tijela koja bi trebala slati usaglašen stav Bosne i Hercegovine prema institucijama u Briselu.
Primjer IPARD fonda pokazuje cijenu blokada
Jedan od najkonkretnijih primjera posljedica ovakvih blokada jeste IPARD program, mehanizam kroz koji bi poljoprivrednici širom Bosne i Hercegovine, bez obzira na entitet u kojem žive, mogli ostvariti bespovratnu pomoć Evropske unije vrijednu desetine, pa i stotine miliona eura.
Problem je što država do danas nije ispunila osnovne preduslove za pristup ovim sredstvima. Među ključnim zahtjevima nalaze se:
- Uspostavljanje neophodnih institucionalnih struktura na nivou države
- Razvoj sistema upravljanja i kontrole u skladu sa pravilima EU
- Izgradnja administrativnih kapaciteta
- Usvajanje državne strategije za poljoprivredu i ruralni razvoj
Evropska komisija je u više izvještaja naglasila da bez formiranja tijela poput agencije za IPARD, odnosno agencije za isplate, upravljačke strukture i nadzornog odbora, zemlja neće moći koristiti ova sredstva. Riječ je o dugotrajnom i složenom procesu koji zahtijeva dogovor i volju svih nivoa vlasti.
Mehanizam koordinacije kao odgovor na strahove
Na svaku sumnju da bi uspostava državnih institucija ugrozila nadležnosti entiteta, odgovor postoji u već uspostavljenom mehanizmu koordinacije, koji je uz podršku Evropske unije osmišljen upravo kako bi se obezbijedila komunikacija između institucija u Bosni i Hercegovini i formiranje usaglašenog stava prema Briselu.
Koordinacija procesa evropskih integracija zasniva se na poštovanju postojeće unutrašnje pravne i političke strukture te zaštiti ustavom definisanih nadležnosti svih nivoa vlasti.
Uprkos tome, u posljednjem izvještaju Evropska komisija upozorava da koordinacija po pitanjima vezanim za EU mora biti značajno unaprijeđena kako bi se osiguralo usklađeno usvajanje pravne tekovine Unije na cijeloj teritoriji države, te njena efikasna primjena.
Jedna od neispunjenih obaveza prema Sporazumu o stabilizaciji i pridruživanju jeste izrada i usaglašavanje sa Evropskom komisijom državnog programa za usvajanje pravne tekovine EU, poznatog kao NPAA, koji predstavlja jedan od ključnih prioriteta iz Mišljenja Evropske komisije o zahtjevu Bosne i Hercegovine za članstvo.
Bez funkcionalnih institucija na nivou države, u kojima bi bila jasno zastupljena sva tri naroda, pregovori sa Evropskom unijom ostaju otežani, bez obzira na deklarativnu podršku evropskim integracijama koju iznose pojedini politički akteri iz entiteta Republika Srpska.
