U Bosni i Hercegovini je pokrenut opsežan projekt digitalizacije kulturno-historijskog naslijeđa, koji provodi Fondacija za zaštitu historijskog naslijeđa u saradnji sa američkom organizacijom Family Search. Cilj projekta je zaštita bogate arhivske građe koja je decenijama bila izložena propadanju i sistematskom uništavanju tokom tri rata u posljednjih stotinu godina.
Projekat je zvanično počeo u januaru 2014. godine, kada je fondacija otpočela digitalizaciju materijala iz Nacionalne i univerzitetske biblioteke BiH. Nakon požara koji je izbio u zgradi Predsjedništva u februaru 2014. godine i uzrokovao ogromnu materijalnu i kulturnu štetu, partneri iz organizacije Family Search odlučili su proširiti podršku fondaciji i osigurati dodatnu opremu i ekspertizu.
Proširenje projekta na muzej i medije
Od 11. augusta 2014. godine, aktivnosti digitalizacije obuhvataju i Historijski muzej BiH, kao i arhivu dnevnog lista Oslobođenje. Osnivač fondacije, historičar dr. James Lyon, istakao je značaj ovog koraka za očuvanje kulturnog pamćenja zemlje.
Počeli smo digitalizirati materijale iz Nacionalne biblioteke u januaru ove godine. Nakon napada na zgradu Predsjedništva u februaru 2014. i katastrofalnog nametnutog požara, naš partner i donator organizacija Family Search složio se da nam pomogne i omogući fondaciji raspolaganje opremom i ekspertizom neophodnom da se proširi obim rada.
Za digitalizaciju se koristi napredna tehnika, uključujući fotoaparate visoke rezolucije, posebnu optiku i namjensku programsku podršku razvijenu upravo za potrebe ovakvih projekata. Ovakav pristup omogućava precizno i trajno bilježenje dokumenata, čime se sprječava njihovo dalje fizičko propadanje.
Značaj za buduće generacije i istraživače
Prema riječima Nadine Grebović-Lendo, koordinatorice projekta digitalizacije za Nacionalnu i univerzitetsku biblioteku BiH, riječ je o prvoj fazi opsežnijeg procesa koji podrazumijeva pretvaranje papirnih dokumenata u digitalni format.
- Materijal iz Nacionalne biblioteke postat će dostupan na regionalnoj mreži biblioteka.
- Digitalizovana građa Historijskog muzeja BiH koristit će se za izložbe i edukativne programe.
- Arhiva Oslobođenja bit će sačuvana od daljeg fizičkog oštećenja i dostupna za istraživački rad.
Ovaj poduhvat ima poseban značaj u zemlji u kojoj se kulturno-historijsko naslijeđe često suočava s propadanjem zbog neriješenih pravnih i institucionalnih pitanja. Predstavnici fondacije najavili su da će se aktivnosti digitalizacije s vremenom proširiti i na druge kulturne institucije u Bosni i Hercegovini, čime bi se osigurala trajna zaštita nacionalnog kulturnog blaga za buduće generacije.
