Ured za demokratske institucije i ljudska prava (ODIHR) pri OSCE-u objavio je privremeni izvještaj o pripremama za opće izbore u Bosni i Hercegovini, zakazane za 4. oktobar. Izvještaj obuhvata period od 20. augusta do 16. septembra i ukazuje na niz otvorenih pitanja, ali i na pozitivne korake u organizaciji izbornog procesa.
Prema navodima posmatrača, izbori se održavaju u izrazito polarizovanoj političkoj atmosferi, obilježenoj podijeljenim reakcijama javnosti na smrt osuđenog ratnog zločinca Ratka Mladića.
Nova tehnologija donosi i prilike i rizike
Posebna pažnja u izvještaju posvećena je prvoj upotrebi informacionih i komunikacionih tehnologija na državnom nivou u izbornom procesu. Po prvi put, birači će koristiti biometrijske uređaje za identifikaciju i skenere glasačkih listića, što je podiglo očekivanja u vezi s integritetom izbora.
Ipak, ODIHR upozorava da su pripreme za uvođenje novih tehnologija bile praćene kašnjenjima i problemima u isporuci opreme, što predstavlja ozbiljan izazov za potpunu spremnost izbornog procesa.
Birački spisak i kandidati
Prema podacima Centralne izborne komisije (CIK), birački spisak sadrži 3,4 miliona registrovanih birača. Spiskovi su bili dostupni na uvid javnosti na određenim lokacijama, dok je baza podataka CIK-a dostupna online, a učesnicima izbora omogućeno je i dobijanje elektronskih kopija na zahtjev. Birači koji žive u dijaspori mogli su se registrovati putem interneta.
Za šest institucija koje se biraju direktno, CIK je registrovao ukupno 7.028 kandidata, od čega 2.977 žena. Kandidate je nominovalo 82 certificirana politička subjekta, uključujući 75 političkih partija.
- Zakonom je propisano da žene čine 40 posto kandidata na izbornim listama
- Uprkos tome, misija ODIHR-a navodi da su žene i dalje nedovoljno zastupljene u političkom životu BiH
Kampanja obilježena spornim retorikom i kaznama
Zvanična izborna kampanja počela je 4. septembra i traje do 3. oktobra. Posmatrači ODIHR-a zabilježili su vidljivu kampanju, ali i slučajeve negativne retorike te apela na birače prevashodno po etničkoj liniji.
Election administration is making significant efforts to ensure the smooth conduct of the elections, but the shortened deadlines for introducing new technologies pose a serious challenge, navodi se u izvještaju ODIHR-a.
Centralna izborna komisija zaprimila je 534 prigovora i prijave, od kojih se većina odnosila na prijevremeno vođenje kampanje. Razmotreno je 385 predmeta, a sankcije su izrečene 26 političkih partija i 20 kandidata partija, u ukupnom iznosu od 438.000 konvertibilnih maraka, odnosno oko 219.000 eura.
ODIHR je također izrazio zabrinutost zbog moguće zloupotrebe javnih resursa u predizbornom periodu, a medijski prostor je ocijenjen kao formalno pluralistički, ali snažno pod uticajem političkih i poslovnih interesa.
Uprkos brojnim izazovima, izvještaj zaključuje da izborna administracija ulaže značajne napore da osigura pravilno provođenje izbora, dok skraćeni rokovi za uvođenje novih tehnologija ostaju jedan od najvećih rizika u finalnoj fazi priprema.
